پژوهش حاضر به واکاوی پیاده‌روی اربعین در دو سطح تمدنی و هرمنوتیکی می‌پردازد. در سطح نخست، این پدیده همچون پارادایمی تمدنی بدیل در برابر پارادایم‌های مسلط غربی، از سنت نهادینه مسیحایی و مدرنیته عقل‌محور تا پست‌مدرنیسم نسبی‌گرا و اگزیستانسیالیسم، تحلیل می‌شود. در سطح دوم، پیاده‌روی اربعین به‌منزله قرائتی اجرایی و جمعی از متن زیارت اربعین بررسی می‌گردد؛ قرائتی که متن نوشتاری را از طریق کنش بدنی و جمعی زائران به ابرمتنی زنده تبدیل می‌کند. روش پژوهش، تحلیل تاریخی-تمدنی تطبیقی با رویکرد هرمنوتیکی است و داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای و مشاهدات کیفی میدانی گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد پارادایم‌های غربی به‌دلیل گسست میان عقل و وحی، فردگرایی افراطی و نفی حقیقت متعالی، با بحران معنا مواجه‌اند. در مقابل، پارادایم اربعین از طریق مؤلفه‌هایی چون معنابخشی از مجرای شهادت، عقلانیت فطری هدایت‌پذیر و همبستگی ارگانیک-مکانیکی، پاسخی عملی به این بحران عرضه می‌کند. این پارادایم همچنین با بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی سنت اسلامی، عناصر مثبت پارادایم‌های پیشین، مانند سازمان‌دهی و تکثر تفسیری، را در خود هضم می‌کند. مقاله در ادامه با طرح و پاسخ به شبهات درباره خاص‌بودگی، عاطفی‌بودن و ناسازگاری با عرصه عمومی سکولار، نشان می‌دهد که این الگو باتکیه‌بر عقلانیت عاطفی و بازتولید هنجارهای اخلاقی، از ظرفیت جهان‌شمول برخوردار است. بر اساس یافته‌ها، اربعین نه مناسکی مذهبی، بلکه الگویی زنده، مردمی و تمدن‌ساز برای گذار از بن‌بست هرمنوتیکی معاصر است. پژوهش استدلال می‌کند که این پدیده با خارج ساختن انتظار فرج از حالت انفعالی، آن‌را به پروژه‌ای تمدنی بدل می‌سازد و افق تمدن مهدوی را ترسیم می‌کند.